Je staat in een woonkamer met tien andere kandidaten en de verhuurder deelt een lijst met vragen uit. Hoeveel verdien je? Heb je een vaste partner? Wat is je achtergrond? Veel woningzoekers beantwoorden alles braaf, uit angst de woning anders mis te lopen. Toch zijn er duidelijke grenzen aan wat een verhuurder van je mag weten.
In dit artikel lees je welke informatie een verhuurder redelijkerwijs mag opvragen, welke vragen over de grens gaan en wat je kunt doen als je het gevoel hebt dat er iets niet klopt.
De regels op een rij
Sinds 1 juli 2023 geldt de Wet goed verhuurderschap. Die wet verplicht verhuurders om huurders gelijk te behandelen en om vooraf transparante, schriftelijke selectiecriteria te hanteren. Daarnaast blijven de privacyregels van de AVG gewoon van kracht: een verhuurder mag alleen gegevens verzamelen die echt nodig zijn voor het doel, in dit geval het kiezen van een geschikte huurder.
Ook de Algemene wet gelijke behandeling speelt mee. Die verbiedt onderscheid op grond van onder meer afkomst, religie, geslacht, seksuele gerichtheid, nationaliteit en burgerlijke staat.
Wat een verhuurder wel mag vragen
Een verhuurder wil weten of je de huur kunt betalen en of je een betrouwbare huurder bent. Vragen die daarover gaan, zijn in principe toegestaan, zolang ze in verhouding staan tot dat doel. Denk aan de volgende onderwerpen:
- Je naam en contactgegevens
- Een indicatie van je inkomen, bijvoorbeeld via een loonstrook of werkgeversverklaring
- Met hoeveel personen je de woning wilt bewonen
- Een verhuurdersverklaring van je huidige verhuurder
- Het tonen van je identiteitsbewijs, zodat de verhuurder weet wie je bent
Wat over de grens gaat
Vragen naar je religie, afkomst, seksuele voorkeur, zwangerschap of kinderwens horen niet thuis in een selectiegesprek. Ook vragen als ‘Waar komen je ouders vandaan?’ of ‘Ben je van plan te trouwen?’ zijn niet relevant voor de vraag of je de huur kunt betalen. Een verhuurder die zulke informatie gebruikt om kandidaten te selecteren, maakt zich schuldig aan discriminatie.
Bij documenten geldt hetzelfde principe. Een kopie van je paspoort met zichtbaar burgerservicenummer hoort niet in een stapel aanmeldingen. Mag of moet je toch een kopie geven, maak dan je BSN en pasfoto onleesbaar, bijvoorbeeld met de KopieID-app van de Rijksoverheid. Volledige bankafschriften met al je uitgaven zijn meestal ook overbodig: een loonstrook of werkgeversverklaring zegt genoeg over je inkomen. Wil je meer achtergrond over huren, je rechten en de huurmarkt, dan vind je uitgebreide informatie op Per Direct Huren.
Je privacy beschermen
Stuur gevoelige documenten nooit zomaar naar een onbekend e-mailadres of via een chatapp, zeker niet als je de verhuurder nog niet hebt ontmoet. Oplichters gebruiken nep-advertenties juist om aan kopieën van identiteitsbewijzen te komen. Vraag gerust waarom een document nodig is, wie er toegang toe heeft en hoe lang het bewaard wordt.
Een fatsoenlijke verhuurder kan die vragen gewoon beantwoorden. Krijg je een ontwijkend antwoord of wordt er druk gezet om ‘nu meteen’ alles op te sturen, dan is dat een signaal om extra voorzichtig te zijn. Je mag ook vragen om gegevens te laten verwijderen als je niet geselecteerd bent.
Wat je kunt doen bij discriminatie
Heb je het idee dat je bent afgewezen vanwege je afkomst, geloof of een andere persoonlijke eigenschap, schrijf dan direct op wat er gezegd en gevraagd is. Bewaar e-mails en berichten. Gemeenten hebben op grond van de Wet goed verhuurderschap een meldpunt waar je klachten over verhuurders kunt indienen, ook anoniem.
Daarnaast kun je terecht bij een antidiscriminatievoorziening in je regio of een oordeel vragen aan het College voor de Rechten van de Mens. Een huurteam of juridisch loket kan je helpen inschatten welke stap het meest zinvol is.
Goed voorbereid naar de bezichtiging
Neem een paar documenten mee die je zelf al hebt afgeschermd, zoals een recente loonstrook en een verhuurdersverklaring. Zo laat je zien dat je serieus bent, zonder meer prijs te geven dan nodig is. Vraag ook naar de selectiecriteria: de verhuurder moet die kunnen laten zien.
Een bezichtiging is een kennismaking in twee richtingen. Jij beoordeelt de woning en de verhuurder, net zoals de verhuurder jou beoordeelt. Wie weet welke vragen redelijk zijn, staat sterker in het gesprek en kan met een gerust hart nee zeggen tegen een vraag die nergens over gaat. Dat is geen lastig gedrag, maar gewoon gebruikmaken van de rechten die je als huurder hebt.